Willa związana z edukacją

Piękna willa, w której dziś mieści się Powiatowe Centrum Edukacji, skrywa historię rodziny Hamburgerów – przemysłowców, społeczników i ludzi, których losy sięgnęły daleko poza Kamienną Górę. To tutaj dorastali synowie Maksa i Else Hamburgerów, w tym wybitny naukowiec Viktor Hamburger i architekt Rudolf Hamburger. 

Powiatowe Centrum Edukacji, w którym mieści się Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, zajmuje piękną willę z początku XX wieku. Instytucja związana z edukacją i wczesnym wspomaganiem rozwoju do niedawna była również połączona z filią Biblioteki Pedagogicznej.  

Willa powstała w czasach, gdy ta część Kamiennej Góry stanowiła jeszcze odrębną miejscowość o przemysłowym charakterze. Był to Nieder Leppersdorf – Daleszów Dolny, przyłączony do miasta w 1903 roku. Jeszcze przed tą datą powstały tu ważne dla Kamiennej Góry obiekty: dworzec kolejowy, szpital i tkalnie mechaniczne. Przed wojną ulica, przy której stoi dom, nazywała się Bahnhofstrasse - ul. Dworcową. Obecnie nosi imię Papieża Jana Pawła II.

Willa była domem rodziny Hamburgerów, właścicieli jednej z miejscowych tkalni - Leinenweberei Albert Hamburger AG. Mieszkał tu bratanek założyciela fabryki - Max Hamburger (1868–1952), fabrykant i rajca miejski, oraz jego żona Else z domu Gradenwitz (1873–1937), córka zamożnego wrocławskiego bankiera i handlowca. Max ufundował m.in. umeblowanie kamiennogórskiego ratusza, a Else wspierała lokalną społeczność, fundując ochronkę dla dzieci (w jej dawnym budynku mieści się dziś przychodnia rehabilitacyjna). Max Hamburger sfinansował również budowę osiedla szeregowych domów pracowniczych przy dzisiejszej ulicy Towarowej.

W willi przyszło na świat trzech synów Maksa i Else: Viktor (1900), Rudolf (1903) i Otto (1907). Dwaj pierwsi zapisali się w historii nauki i architektury.

Viktor Hamburger został wybitnym naukowcem, który w 1986 roku otarł się o Nagrodę Nobla. W 2017 roku, z mojej inicjatywy, jedną z sal Powiatowego Centrum Edukacji nazwano Czytelnią im. prof. Viktora Hamburgera. W uroczystości otwarcia uczestniczyła jego córka, prof. Doris Sloan z USA – wnuczka Maksa Hamburgera.

W 2011 roku w willi odbyła się moja wystawa "Viktor Hamburger. Kamiennogórzanin z pasją". Wystawa była złożona z unikatowych fotografii rodzinnych, które otrzymałem od krewnych naukowca  z USA oraz Niemiec. 

Z kolei Rudolf Hamburger był cenionym architektem. W latach 30. XX wieku zaprojektował m.in. modernistyczny budynek w Szanghaju. Gmach istnieje do dziś i należy do wczesnych przykładów nowoczesnej architektury w tym dynamicznie rozwijającym się mieście.

Ta kamiennogórska willa to zatem nie tylko piękny budynek związany z edukacją, lecz także miejsce, którego historia łączy lokalny przemysł, działalność społeczną i losy ludzi, którzy zapisali się w światowej historii nauki i architektury.

opr. RG / Kamienna Góra na 102!