Powodzie w XVIII i XIX wieku – kazanie i tablica z Kamiennej Góry
Na mapie „Kamienna Góra na 102” znajdą Państwo znacznik kamiennej tablicy upamiętniającej powodzie z końca XIX wieku. Na tablicy, mającej kształt tarczy, zaznaczono poziom wysokiej wody oraz daty dwóch wielkich powodzi – 1882 i 1883 roku. Podczas tych letnich kataklizmów, 17 lipca 1882 oraz 19 lipca 1883 roku, doszło do licznych podtopień, zniszczenia mienia, a nawet śmierci mieszkańców.
Warto dodać, że powodzie, które nawiedzały Karkonosze pod koniec XIX wieku – zwłaszcza katastrofalna powódź z 1897 roku, niewspomniana na tablicy – stały się jednym z impulsów do budowy systemu ochrony przeciwpowodziowej w regionie. W jego ramach na początku XX wieku powstało m.in. kilka zapór na Bobrze.
Co ciekawe, w tym samym miejscu – przy ul. Papieża Jana Pawła II (dawniej Bahnhofstrasse) – Bóbr wystąpił z brzegów również w lipcu 1997 roku oraz we wrześniu 2024 roku.
Szczególnie tragiczna powódź na Śląsku miała miejsce latem 1736 roku. Po długotrwałych opadach rzeki wezbrały do tego stopnia, że kataklizm zyskał miano Małego Potopu. W Kamiennej Górze wydarzenia te nie zostały upamiętnione trwałym pomnikiem. Pozostała jednak wyjątkowa pamiątka – drukowane kazanie.
Jego autorem był pastor Melchior Gottlieb Minor (1693–1748), który opublikował tekst powstały pod wpływem dramatycznych wydarzeń z lata 1736 roku.
„Głos Boga w wodzie. Kazanie, napisane z okazji wielkiej powodzi, która nawiedziła cesarskie i królewskie miasto Landeshut w Księstwie Świdnickim w roku 1736, w nocy z 17 na 18 lipca […]” – taki tytuł nosi wydawnictwo związane z duchownym Kościoła Łaski w Kamiennej Górze.
Na karcie tytułowej starodruku zamieszczono dedykację:
„Do zacnej społeczności kupieckiej w cesarsko-królewskim mieście Landeshut, której szanowani członkowie, przed wielką powodzią rzek Bober i Zieder [Bóbr i Zadrna], częściowo znaleźli się w poważnym niebezpieczeństwie doznania wielkich szkód, a częściowo rzeczywiście je ponieśli, te strony są pisane jako publiczna pamiątka Bożej dobroci i jako szczery testament Jego szczerego oddania, z najgłębszym pragnieniem, aby Najwyższy łaskawie chronił te szanowne osoby, ich domy i przedsiębiorstwa przed wszelkimi nieszczęściami, a także obficie ich błogosławił, zapewniając pocieszenie ubogim w górach […]”
Wprowadzeniem do kazania jest wierszowane motto:
Wydawnictwo jest interesujące również z innego powodu. Zamieszczono w nim posłowie zatytułowane „Raport o kilku wielkich powodziach, które nękały region przez ostatnie 200 lat”.
Wymieniono w nim między innymi dramatyczne powodzie Zadrny z 13 lipca 1570 roku i z 1604 roku, kolejną tragiczną powódź z września 1685 roku oraz następną, która miała miejsce 14 lipca 1702 roku.
Publikacja zawiera także relację z lipcowej powodzi w 1736 roku:
„Bóbr i Zadrna jednocześnie wylały po wyjątkowo silnej, ośmiogodzinnej ulewie, tak że obie rzeki przebiły się w różnych miejscach o dziesiątej godzinie nocy i spowodowały ogromną i niszczycielską powódź. Wiatr wiał z północy od kilku dni, ale tego dnia zaczął wiać z południa. Wezbrane wody rzeki Bóbr przetoczyły się przez dość wysoki brzeg bielnika i zalały całe przedmieście przed Bramą Górną, tak że w niektórych domach woda sięgała od dwóch do trzech i pół łokcia […] Szkody wyrządzone domom, łąkom, ogrodom, bielnikom, młynom, tamom i ścieżkom są nie do opisania”.
opr. RG, Przewodnik Kamienna Góra na 102!
