Piątek z pieśnią IV: „Ze Śnieżki” - słowa: Körner , muzyka: Schubert
Przez dziesięciolecia Kamienna Góra (dawniej Landeshut) znajdowała się na trasie odwiedzin wielu znamienitych, słynnych lub po prostu ciekawych osób. Wśród nich byli również poeci — co szczególnie mnie cieszy, gdyż bardzo cenię sobie lirykę. Dlatego w 2023 roku przygotowałem projekt badawczo-popularyzatorski „Poetyzowane. Liryczna czasoprzestrzeń Kamiennej Góry”. W 2026 roku podjąłem jego kontynuację na łamach „Kamienna Góra na 102!”, w cyklu „Piątek z pieśnią”. W czwartym odcinku sięgam po podniosły, nostalgiczny, górski wiersz Theodora Körnera, który odwiedził Kamienną Górę w 1809 roku – dokładnie w tym samym czasie, kiedy powstał ten utwór… dedykowany Śnieżce.
Między słowem a muzyką
Pieśni stanowią niezwykle istotny i piękny pomost między muzyką a słowem. Są niejako syntezą, echem pierwotnej jedności liryki i dźwięku. „Piątek z pieśnią” to mój subiektywny przegląd pieśni. Podstawowym kluczem wyboru utworów jest autor słów, a konkretnie — poeta, który odwiedził Kamienną Górę między XVII a XIX wiekiem.
Dzisiejszy wybór: Theodor Körner
Theodor Körner (urodził się 23 września 1791 w Dreźnie – zginął 26 sierpnia 1813 w Rosenow koło Lützow). Jego ojciec, Christian Gottfried Körner, był przyjacielem i wydawcą Friedricha Schillera. Z kolei matka - Minna Körner – była córką grawera Johanna Michaela Stocka, który uczył Johanna Wolfganga von Goethego. Theodor Körner był poetą, pisarzem, który zmarł młodo w czasie wojen napoleońskich. Żołnierzem został właśnie na Dolnym Śląsku, gdzie dołączył do powstającego we Wrocławiu Wolnego Korpusu Lützowa. Wcześniej – w 1809 roku, jako student, podróżował, wędrował i spisywał swoje refleksje. Trafił m.in. w Karkonosze i do podgórskich miast. Poeta odwiedził Landeshut właśnie w 1809 roku. Z jego utworów wynika, że zatrzymał się w Hotelu Zum Raben w rynku miasta.
Twórczość Körnera wywarła wielki wpływ na romantyków. Zarówno jego wiersze patriotyczne, jak i te łączące człowieka z naturą fascynowały na swój sposób i inspirowały. Do wierszy Körnera muzykę napisali m.in. tacy twórcy pieśni, jak: Weber, Schubert, Wolf, Marschner, Strauss, Loewe. Z kolei Marlena Dietrich wybrała wers z sonetu Körnera z 1813 roku jako inskrypcję na swoim nagrobku w Berlinie.
Poeta na szczycie
Wiersz „Auf der Riesenkoppe” jest jednym z sześciu śląskich wierszy tworzących rozdział pod tytułem „Erinnerungen an Schlesien” w tomie poetyckim „Knospen” z 1810 roku. Wiersz zainspirowany został wejściem na Śnieżkę i widokami z tej góry. Fraza „Trzech władców szczęśliwe krainy” jest ciekawym anachronizmem z czasów poety. Ze śnieżki było wówczas wyraźnie widać granice 3 państw: Królestwa Saksonii i Królestwa Prus – biegnącą po Kwisie, a także granicę Monarchii Austriackiej i Królestwa Prus – biegnącą przez Sudety. Granice te zmieniły się wkrótce po napisaniu wiersza, bo już w 1815 roku po Kongresie Wiedeńskim. Poeta nie dożył tego wydarzenia. Wiersz był swego rodzaju poetycką wizytówką Karkonoszy. Drukowano go m.in. w górskich periodykach.
Ze Śnieżki (Wysoko na szczycie)
Wysoko na szczycie
wyniosłych gór,
stoję i patrzę,
płonąc zachwytem,
święta góro,
ku niebu mknąca!
W dalekie strony
wędrują upojone,
radosne spojrzenia.
Wszędzie życie,
bujne dążenie,
wszędzie blask słońca.
Kwitnące pola,
lśniące miasta,
Trzech władców
szczęśliwe krainy —
oglądam w zachwycie,
oglądam z wielką,
serdeczną rozkoszą.
Widzę też ziemię
mojej ojczyzny,
gdzie mnie życie
przywitało życzliwie,
gdzie miłości
święta tęsknota
żarem mnie ogarnęła.
Bądź błogosławiona,
tu, w oddali,
miła ojczyzno!
Bądź błogosławiona,
kraino moich marzeń!
Kręgu moich bliskich,
bądź pozdrowiony!
.png)
W śpiewniku Schuberta
Muzykę do wiersza ze Śnieżki napisał jeden z najważniejszych pieśniarzy w dziejach! Po słowa Körner sięgnął Franz Peter Schubert (1797-1828) – austriacki kompozytor, prekursor romantyzmu w muzyce. Co ciekawe – krewni muzyka – jego ojciec i matka – urodzili się w Sudetach, w okolicach miasta Zlaté Hory.
Muzyka zaczyna się mocnymi akordami, by przejść w liryczne rejestry.
