Mistrz(owie) z Kamiennej Góry i zabytek z listy UNESCO!
Jeden z najcenniejszych zabytków Śląska i Europy ma kamiennogórski akcent. Chodzi o ołtarz w Kościele Pokoju w Jaworze. Od 2001 roku ta barokowa drewniana świątynia ewangelicka znajduje się na liście dziedzictwa UNESCO. W oficjalnym dokumencie wpisu znajduje się wzmianka o rzemieślniku z Kamiennej Góry (Landeshut), za którego sprawą wnętrze unikatowego kościoła wzbogaciło się o jeden z najważniejszych i najokazalszych elementów wyposażenia. Co ciekawe, w XIX wieku w tym samym kościele... grał organista z Kamiennej Góry.
Z okazji 25. rocznicy wpisu Kościołów Pokoju w Świdnicy i w Jaworze na listę dziedzictwa UNESCO przypominam o kamiennogórskich wątkach związanych z historią jednego z najważniejszych zabytków regionu.
Opracowania historyczne podają, że ołtarz jaworskiego kościoła został zaprojektowany i zbudowany przez rzemieślnika z Kamiennej Góry. Co prawda opisywany jest pod różnymi wersjami nazwiska – Michael Steudner albo Michael Schmidt – ale chodzi o tego samego mistrza ciesielskiego z dawnego Landeshut.
„Do wykonania ołtarza o wysokości 18 i szerokości 10 łokci przełożeni zaangażowali w 1672 roku mistrza stolarskiego Steudenera z Landshut, płacąc mu za to 250 talarów. Za tę samą kwotę Flegel podjął się wykonania polichromii i złoceń, a 23 grudnia tegoż roku dzieło było już ukończone” – czytamy w jednym z historycznych dokumentów.
Ołtarz do dziś jest ozdobą niezwykłego jaworskiego kościoła. Warto dodać, że kamiennogórski akcent w świątyni ewangelickiej nie był przypadkowy. Dla ówczesnych luterańskich mieszkańców Landeshut właśnie kościoły w Świdnicy i Jaworze były miejscem modlitewnych spotkań ich współwyznawców. Dopiero w 1709 roku rozpoczęto budowę ewangelickiego Kościoła Łaski w Kamiennej Górze, którego powstanie było przełomem dla społeczności ewangelickiej Ziemi Kamiennogórskiej i nie tylko.
Geschichte und Beschreibung der schlesischen Fürstenthumshauptstadt Jauer, grösstentheils nach handschriftlichen Urkunden bearbeitet, 1804
Kościół w Jaworze został zbudowany w latach 1654–1655 według projektu wrocławskiego architekta Albrechta von Saebischa (1610–1688), na mocy postanowień pokoju westfalskiego z 1648 roku. Na tych samych warunkach zbudowano również kościół w Świdnicy i w Głogowie, który nie zachował się do naszych czasów. Kościoły te budowano na bardzo rygorystycznych warunkach. Jednym z nich było użycie nietrwałych materiałów – głównie drewna. Stąd również ołtarz jest drewniany, chociaż przypomina kamień dzięki specjalnej warstwie pokrywającej drewno. Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy zostały w 2001 roku wpisane na prestiżową listę dziedzictwa UNESCO. Z kolei w 2017 roku, rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, oba Kościoły Pokoju zostały ustanowione Pomnikami Historii – miejscami dziedzictwa objętymi szczególną ochroną prawną.
***
Na wstępie wspomniałem, że z kościołem związany był muzycznie jeszcze jeden artysta z Kamiennej Góry. W połowie XIX wieku kantorem Kościoła Pokoju w Jaworze został Oswald Ehrenfried Fischer. Przyszedł na świat 2 czerwca 1827 roku na terenie dóbr Kreppelhof, obecnie znajdujących się w granicach Kamiennej Góry. Fischer został muzykiem i... masonem!
„1855 roku, kiedy to otrzymał posadę kantora i organisty w ewangelickim Kościele Pokoju w Jaworze. W 1856 roku wybrano go na dyrygenta istniejącego od 1835 roku Towarzystwa Śpiewaczego w Jaworze; gdzie organizuje z zespołem wielkie koncerty w każdym sezonie zimowym. Przy okazji utworzenia gimnazjum powierzono Fischerowi stanowisko nauczyciela śpiewu, a w 1863 roku założył on własną szkołę gry na fortepianie i śpiewu. W 1868 roku, wraz z kantorami Völkelem ze Złotoryi i Thomą z Wrocławia, założył Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Śląskiej Muzyki Kościelnej […]. Opublikowane kompozycje Fischera sięgają numeru opusowego 33; wśród nich znajdują się dwa zeszyty motetów na chóry kościelne, dwa zeszyty pieśni na dwa głosy z akompaniamentem fortepianu oraz utwory ćwiczebne na fortepian” – podaje Conversations-Lexikon der Tonkunst herausgegeben als Beilage der Neuen Musikzeitung z 1888 roku.
Kantor Fischer zmarł w Jaworze 3 kwietnia 1899 roku. Co ciekawe, był nie tylko kierownikiem muzycznym wyjątkowego kościoła, ale również członkiem jaworskiej loży masońskiej. Zasiadał wśród braci loży St. Martin zu den drei goldenen Ähren (Święty Marcin Trzech Złotych Kłosów), założonej w 1849 roku. Zgodnie z rozmaitymi opracowaniami napisał także pieśni masońskie.
Przewodnik Blog Mapa Kamienna Góran na 102!
