Przedwojenni autorzy książek, którzy urodzili się lub mieszkali w Kamiennej Górze

Kamienna Góra ma nie tylko historię zapisaną w murach, dokumentach i dawnych fotografiach. Ma również historię zapisaną na kartach książek. Przez stulecia z miastem związani byli poeci, pisarze, naukowcy, duchowni, pedagodzy i regionaliści, którzy pozostawili po sobie publikacje o bardzo różnorodnej tematyce. Niektórzy właśnie tutaj przyszli na świat, inni spędzili w Kamiennej Górze część swojego życia i pracy. Ich książki opowiadały o literaturze, filozofii, teologii, nauce, historii czy samym mieście.

Oto moje autorskie opracowanie zawierające wybór osób urodzonych w Kamiennej Górze bądź związanych z miastem, które wydały rozmaite książki - literackie lub naukowe. Wykaz zawiera osoby urodzone miedzy XVII a końcem XIX wieku, które publikowały od XVII wieku do początku XX wieku. 

Enoch Gläser (1628–1668)

Poeta barokowy i prawnik, urodzony w Kamiennej Górze, zmarły w Helmstedt. Należał do grona poetów epoki baroku, tworzących poezję sielankową, stylizowaną na życie pasterskie, a także utwory okolicznościowe. Był laureatem wieńca poetyckiego – wyróżnienia przyznawanego jedynie najwyżej cenionym twórcom. W swoich utworach sięgał m.in. po motywy mitologiczne i konwencję poezji pasterskiej.

***

Christian Ludovici (1663–1732)

Urodzony w Kamiennej Górze, zmarł w Lipsku. Profesor uniwersytecki, filolog i orientalista, związany przede wszystkim ze środowiskiem naukowym Lipska. Był wicerektorem słynnej Szkoły św. Tomasza (Thomasschule) w Lipsku, a przez rok pełnił funkcję przełożonego Johanna Sebastiana Bacha. Ludovici zajmował się m.in. językami i kulturą Wschodu, Talmudem oraz zagadnieniami logiki. Pozostawił po sobie liczne pisma naukowe, świadczące o szerokich zainteresowaniach intelektualnych uczonego.

***

Christian Samuel Ulber (1714–1776)

Teolog, pastor ewangelicki, pisarz i wydawca, urodzony w Kamiennej Górze, zmarły w Hamburgu. Jego działalność koncentrowała się wokół teologii protestanckiej, kaznodziejstwa oraz zagadnień filozoficznych i moralnych. Był autorem kazań i publikacji poświęconych problemom etycznym oraz filozoficznym. Jako duchowny i pisarz należał do przedstawicieli XVIII-wiecznej kultury protestanckiej, w której działalność religijna łączyła się z aktywnością wydawniczą i intelektualną. Był również wydawcą dzieła poetyckiego jego przyjaciela, pastora z kamiennogórskiego Kościoła Łaski, Ernsta Leberechta Sempera - chodzi o niezwykły poemat "Der Christ in Adersbach", będący opisem Skalnego Miasta w duchu mistyki protestanckiej. 

***

Ernst Daniel Adami (1716–1795)

Urodził się w Zdunach, zmarł w Prudniku, jednak znaczną część swojego życia zawodowego związał z Kamienną Górą. W latach 1743–1757 pracował w tutejszym kościele ewangelickim jako dyrektor muzyczny. Był nie tylko muzykiem i działaczem kościelnym, lecz także jednym z pierwszych regionalistów zajmujących się przeszłością Kamiennej Góry. Jest autorem kilku publikacji dotyczących historii i dziedzictwa miasta. Jego prace do dziś pozostają cennym źródłem wiedzy o dawnych dziejach Kamiennej Góry i jej mieszkańcach.

***

Wilhelm Carl Adolph Perschke (1782–1840)

Urodzony w Sułowie koło Milicza, zmarł w Kamiennej Górze. Pełnił funkcję burmistrza Kamiennej Góry i należał do najważniejszych postaci związanych z rozwojem miasta w pierwszej połowie XIX wieku. Był reformatorem miejskim, a jego działalność przyczyniła się do uporządkowania i modernizacji życia miejskiego. Interesował się również historią Kamiennej Góry i należał do grona pionierów lokalnej regionalistyki. Jest autorem kilku ważnych publikacji poświęconych dziejom miasta.

***

Heinrich August Adamy (1812–1897)

Geograf, pedagog i pionier badań nad nazwami miejscowości, urodzony w Kamiennej Górze, zmarły we Wrocławiu. Zajmował się geografią oraz językowym i historycznym pochodzeniem nazw miejscowych. Był autorem podręczników, a także pierwszego śląskiego opracowania poświęconego nazwom miejscowości i ich etymologii. Jego prace mają znaczenie nie tylko dla geografii i językoznawstwa, lecz także dla badań nad historią osadnictwa Śląska.

***

Carl Jentsch (1833–1917)

Urodzony w Kamiennej Górze, zmarł w Głuchołazach. Był pisarzem ekonomicznym, filozofem społecznym i teologiem. Interesował się przede wszystkim problemami społecznymi i gospodarczymi swojej epoki. W pracy „Weder Kommunismus noch Kapitalismus” („Ani komunizm, ani kapitalizm”) z 1893 roku analizował możliwości stworzenia alternatywy wobec dwóch dominujących modeli ustrojowo-ekonomicznych, poszukując rozwiązań określanych jako „trzecia droga”. Jego dorobek wpisuje się w XIX-wieczną debatę nad przyszłością społeczeństwa i gospodarki.

***

Friedrich Wilhelm Richard Fries (1845–1928)

Filolog, wykładowca i pedagog, urodzony w Kamiennej Górze, zmarły w Halle. Zajmował się przede wszystkim językiem, literaturą oraz zagadnieniami związanymi z edukacją. Był autorem książek dotyczących pedagogiki i historii wychowania. Jego działalność naukowa i dydaktyczna wpisuje się w rozwój XIX-wiecznej refleksji nad metodami nauczania oraz historią europejskiej edukacji.

***

Albrecht Eduard Bernhard Nocht (1857–1945)

Urodzony w Kamiennej Górze, zmarł w Wiesbaden. Lekarz, bakteriolog i jeden z pionierów nowoczesnej medycyny tropikalnej. Zajmował się przede wszystkim chorobami zakaźnymi, w tym malarią, prowadząc badania, które miały znaczenie dla rozwoju medycyny tropikalnej. Był nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. W Hamburgu stworzył instytucjonalne podstawy badań nad chorobami tropikalnymi; jego imię nosi założony przez niego Instytut Medycyny Tropikalnej im. Bernharda Nochta. Należy do najbardziej znaczących naukowców urodzonych w Kamiennej Górze.

***

Richard Palleske (1862–1934)

Urodził się w Ueckermünde na Pomorzu. Był nauczycielem, który po pracy w Katowicach przeniósł się do Kamiennej Góry. W latach 1902–1927 uczył w miejscowym gimnazjum, gdzie zapisał się w pamięci jako charyzmatyczny i ceniony pedagog. Interesował się Islandią i tłumaczył na język niemiecki książki poświęcone temu krajowi, w tym publikacje islandzkiego historyka Valtýra Guðmundssona, pierwszego Islandczyka z doktoratem z historii. Zmarł na emeryturze w Kątach Wrocławskich.

***

Ernst Kunick (1877–1957)

Urodził się w Starym Zamku koło Sobótki, zmarł w Niedermarschacht. Był regionalistą i badaczem historii Ziemi Kamiennogórskiej. Szczególne znaczenie miała jego działalność związana z opracowywaniem i redagowaniem monografii poświęconych regionowi ("Heimatbuch des Kreises Landeshut"). Uznawany jest za jednego z ojców kamiennogórskiego muzealnictwa. Jego zainteresowanie lokalną historią, kulturą i dziedzictwem przyczyniło się do zachowania wiedzy o przeszłości miasta i okolic.

***

Marie Muthreich (1884–1961)

Poetka i nauczycielka, urodzona w Kamiennej Górze, zmarła we Frankenbergu. Była przedstawicielką Wrocławskiej Szkoły Poetyckiej. Jej działalność literacka łączyła się z pracą pedagogiczną. Była żoną i biografką pisarza Paula Barscha, dzięki czemu pozostawała również częścią środowiska literackiego swojej epoki. Jej twórczość stanowi jeden z mniej znanych, lecz interesujących wątków literackiego dziedzictwa Kamiennej Góry.

***

Karl Georg Wendriner (1885–1943)

Urodzony w Kamiennej Górze, zmarł w Nowym Jorku. Był żydowskim literaturoznawcą, historykiem literatury niemieckiej i wykładowcą akademickim. Szczególnie interesował się twórczością Johanna Wolfganga Goethego. Zajmował się przygotowywaniem krytycznych opracowań jego dzieł oraz publikował prace filologiczne poświęcone literaturze niemieckiej. Jego działalność naukowa wpisywała się w rozwijający się na początku XX wieku nurt nowoczesnych badań literaturoznawczych.

***

Katharina „Karin Roon” Hamburger z domu Rosenstock (1890–1967)

Urodziła się w Berlinie, zmarła w Ulm, jednak z Kamienną Górą związana była przez kilkanaście lat – mieszkała tu w latach 1919–1934. Była pionierką ruchu propagującego zdrowie, dobre samopoczucie i świadome kształtowanie codziennych nawyków. Największą popularność przyniosła jej książka samopomocowa „The New Way to Relax” z 1949 roku. Zajmowała się m.in. problematyką stresu, prawidłowej postawy ciała oraz terapeutycznych technik relaksacyjnych. Jej uczniem był Marlon Brando, w czasie studiów w szkole  Erwina Piscatora w Nowym Jorku, gdzie Karin Roon wykładała "applied relaxation" - trening relaksacji stosowanej. Jej działalność pokazuje mniej oczywisty, ale ciekawy wątek historii Kamiennej Góry – związany z rozwojem nowoczesnych koncepcji zdrowia i higieny psychofizycznej.

opr. RG / Przewodnik Mapa Kamienna Góra na 102!