350 lat pionierskiej książki z Kamiennej Góry
18 sierpnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Historii Farmacji – święto, które jest doskonałą okazją, by przypomnieć niezwykłą historię farmacji związanej z Kamienną Górą. W tym roku, dzięki uprzejmości kierownictwa Sekcji Starych Druków w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego, miałem niezwykłą okazję zobaczyć z bliska jeden z najcenniejszych i najciekawszych starodruków naukowych związanych z naszym miastem – dzieło kamiennogórskiego aptekarza Christopha Vielheuera z 1676 roku.
W tym roku mija dokładnie 350 lat od jego wydania.
To pionierska publikacja farmakologiczna, opisująca medykamenty w języku niemieckim – czyli języku codziennym mieszkańców Śląska w XVII wieku. W epoce, gdy w nauce dominowała łacina, Vielheuer podjął się niezwykle ważnego zadania: upowszechnienia wiedzy medycznej i farmaceutycznej wśród szerszego grona odbiorców.
Christoph Vielheuer był aptekarzem w kamiennogórskiej aptece miejskiej – najstarszej aptece w mieście i jednej z najstarszych na Śląsku, której początki sięgają XIV wieku!
Szczególnie fascynującym fragmentem książki jest opis czekolady, uznawany za najstarszy tego rodzaju opis w niemieckojęzycznej literaturze.
Co ciekawe, egzemplarz, który miałem okazję zobaczyć w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego, przed 1945 rokiem znajdował się w Kamiennej Górze – w zbiorach Biblioteki Wallenberga przy Kościele Łaski.
Od 2018 roku zajmuję się tym niezwykłym dziełem: śledzę publikacje na jego temat, analizuję zachowane digitalizacje starodruku i popularyzuję wiedzę o Vielheuerze oraz jego książce. Kilkukrotnie prowadziłem na ten temat wykłady, m.in. podczas Europejskich Dni Dziedzictwa, a w kwietniu tego roku także w ramach zajęć regionalistycznych Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Starych Bogaczowicach.
Podjąłem również próbę upamiętnienia kamiennogórskiego aptekarza – złożyłem do magistratu w Kamiennej Górze wniosek o uhonorowanie Christopha Vielheuera tablicą pamiątkową. Niestety, jak dotąd bezskutecznie.
Historia Vielheuera pokazuje, że Kamienna Góra była nie tylko miastem kupców i tkaczy, ale również miejscem, w którym powstawały ważne dzieła naukowe i farmaceutyczne.
W Międzynarodowy Dzień Historii Farmacji warto więc przypomnieć sobie także tę niezwykłą, kamiennogórską kartę historii. Międzynarodowy Dzień Historii Farmacji obchodzony jest w rocznicę założenia Międzynarodowego Towarzystwa Historii Farmacji w 1926 roku.
Zapraszam również do wysłuchania podcastu "Tu i teraz" z redaktor Emilą Krzemińską na temat moich poszukiwań dotyczących tej książki i nie tylko:
opr. RG, Kamienna Góra na 102!
