Architekci związani z Kamienną Górą – trzy stulecia, trzy wielkie nazwiska

1 lipca obchodzimy Światowy Dzień Architektury. To doskonała okazja, by przypomnieć, że historia Kamiennej Góry jest związana z postaciami, które odcisnęły swoje piętno na architekturze Europy i świata. Brama Brandenburska w Berlinie, słynna opera w Dreźnie czy pierwszy nowoczesny budynek w Chinach – za tymi ikonami stoją architekci, których rodzinne historie prowadzą właśnie do Kamiennej Góry.

Dzięki mapie „Kamienna Góra na 102 – przewodnik” można odkryć miejsca związane z trzema wybitnymi twórcami: Carlem Gotthardem Langhansem, Gottfriedem Semperem i Rudolfem Hamburgerem. Choć żyli w różnych epokach i tworzyli w odmiennych stylach – od klasycyzmu, przez historyzm, po modernizm – wszystkich łączy Kamienna Góra.

Carl Gotthard Langhans – twórca Bramy Brandenburskiej

Najbardziej znanym architektem urodzonym w Kamiennej Górze jest bez wątpienia Carl Gotthard Langhans (1732–1808) – jeden z najwybitniejszych przedstawicieli klasycyzmu w Europie. Jego najbardziej rozpoznawalnym dziełem pozostaje Brama Brandenburska w Berlinie, będąca dziś jednym z najważniejszych symboli stolicy Niemiec.

Langhans przyszedł na świat w Kamiennej Górze, a jego rodzinny dom znajdował się w miejscu, gdzie obecnie stoi budynek Szkoły Podstawowej nr 1 przy ul. Parkowej i placu Kościelnym. O wybitnym architekcie przypomina tablica pamiątkowa umieszczona na ścianie szkoły.

Osoby chcące lepiej poznać jego życie i twórczość mogą odwiedzić Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze, gdzie przygotowano stałą wystawę poświęconą Langhansowi i jego dorobkowi.

Gottfried Semper – od kamiennogórskiego handlu do europejskiej architektury

Drugim wielkim nazwiskiem jest Gottfried Semper (1803–1879) – wybitny architekt i teoretyk sztuki, autor Opery Sempera (Semperoper) oraz galerii Semperbau w Dreźnie, a także monumentalnych gmachów muzealnych w Wiedniu. 

Choć urodził się w Hamburgu, jego rodzinne korzenie prowadzą do Kamiennej Góry. Ojciec architekta był kupcem tekstylnym pochodzącym z śląskiego miasta, a rodzina Semperów mieszkała tutaj nieprzerwanie od około 1500 aż do 1945 roku. Ich okazała podcieniowa kamienica stała w południowej pierzei rynku. Niestety nie przetrwała do naszych czasów – dziś w jej miejscu znajduje się modernistyczny budynek wzniesiony po II wojnie światowej.

Historia rodziny Semperów pokazuje, jak silnie kamiennogórskie tradycje włókiennicze łączyły się z kulturą i sztuką europejską. To właśnie z tego środowiska wywodził się twórca jednych z najbardziej reprezentacyjnych budowli XIX wieku.

W 2025 roku, z inicjatywy Roberta Główczyka, podczas Europejskich Dni Dziedzictwa odbył się wykład i spacer historyczny „SEMPER – od tkaniny do architektury”, poświęcony związkom słynnej rodziny z Kamienną Górą.

Rudolf Hamburger – kamiennogórzanin, który projektował nowoczesne Chiny

Najmłodszym z trójki architektów jest Rudolf Hamburger (1903–1980). Urodził się w Kamiennej Górze jako syn właściciela zakładów włókienniczych. Studiował architekturę u wybitnego projektanta Hansa Poelziga i należał do grona twórców związanych z ideami Bauhausu.

Największą sławę przyniosła mu działalność w Szanghaju. W latach 30. XX wieku zaprojektował Victoria Nurses' Home, budynek uznawany za pierwszy nowoczesny obiekt architektoniczny w Chinach. Było to dzieło wyprzedzające swoją epokę i jeden z symboli narodzin modernizmu w dalekiej Azji.

Po II wojnie światowej Hamburger pracował jako architekt i urbanista w Hoyerswerdzie. Jego rodzinny dom w Kamiennej Górze zachował się do dziś – obecnie mieści się w nim Powiatowe Centrum Edukacji.

Kamienna Góra na architektonicznej mapie Europy

Losy Langhansa, Sempera i Hamburgera pokazują, że historia Kamiennej Góry nie kończy się na lokalnym dziedzictwie. To właśnie stąd prowadzą ślady do Berlina, Drezna, Wiednia, Hamburga, Hoyerswerdy, a nawet odległego Szanghaju.

Spacerując po Kamiennej Górze, łatwo przeoczyć miejsca związane z tymi wybitnymi twórcami. Warto jednak spojrzeć na miasto z innej perspektywy – jako miejsce, z którego wywodzili się lub z którym związane były osoby współtworzące architektoniczne dziedzictwo Europy i świata. Mapa „Kamienna Góra na 102 – przewodnik” pozwala odnaleźć te lokalizacje i odkryć niezwykłe historie ukryte w miejskiej przestrzeni.

opr. RG / Mapa Przewodnik Kamienna Góra na 102!